تبیین تاثیرات گردشگری ورزش چوگان در اقتصاد استان اصفهان

کیومرث مولادوست

این مقاله در اولین همایش ملی گردشگری، سرمایه¬های ملی، چشم انداز آینده که در تاریخ 10 بهمن ماه 1392 در دانشگاه اصفهان برگزار گردید بصورت پوستر ارائه شد.

چكيده
گردشگري به عنوان يكي از بزرگترين و متنوع ترين صنايع دنيا مطرح مي باشد و رشد سريع آن تغييرات اجتماعي، اقتصادي و محيطي فراواني را به دنبال داشته و از نظر اقتصادي، گردشگري بيشترين عايدي را بوجود می آورد، دريافتي هاي ارزي حاصل از گردشگري خارجی بيشتر از محصولات نفتي، خودرو و تجهيزات ارتباطي تأمين مي شود.
توریسم چوگان جایگاه و اهمیت ویژه ای برای بسیاری از کشورها از جلمه هند، پاکستان، کشورهای عربی، کشورهای اروپایی، آفریقای جنوبی، آرژانتین، استرالیا و اخیراً کشور آذربایجان دارد و این کشورها با ارائه برنامه ها و مراسم هیجان انگیز متعدد و ارائه انواع خدمات توریستی، توانسته اند گردشگران و دوستداران این ورزش را جذب کنند.
شهر اصفهان با داشتن تنوع آب و هوایی، آثار زيبا و كم نظير مذهبي و باستاني و داشتن خواهر خواندگی با بسیاری از شهرها و کشورهای دارای دانش فنی ورزش چوگان و صنعت پلوتوریسم از مزیت نسبی در خصوص توسعه ورزش چوگان برخورد است. با توجه به مزیت نسبی اصفهان در حوزه گردشگری و داشتن باشگاه های قدرتمند، وجود انواع صنایع دستی و حضور گردشگران خارجی وداخلی میلیونی در این مقاله سعی شده است به روش کیفی، توصیفی به ضرورت و جایگاه پولوتوریسم در اصفهان پرداخته شود.
واژگان کلیدی: گردشگری، چوگان، اصفهان، پولوتوریسم
مقدمه
جهانگردي از مهمترين فعاليت هاي انسان معاصر است كه همراه با به وجود آوردن تغييراتي شگرف در سيماي زمين، تحولاتي بنيادي در شرايط اقتصادي، فرهنگي و آداب و رسوم به وجود آورده است(صيدايي، هدايتي مقدم، 1389: 98). سازمان ملل، بر اساس پيشنهاد كنفرانس بين المللي ترانسپورت و گردشگري آن سازمان در رم، تعريف گردشگري را تصويب کرده است: «گردشگر كسي است كه به منظور تفريح، بازديد از نقاط ديدني، معالجه، تجارت، ورزش يا زيارت، به جايي غير از مكاني كه در آن اقامت دارد سفر مي كند، مشروط براين كه حداقل مدت اقامت او از 24ساعت كمتر و از شش ماه بيشتر نباشد» (صيدايي، هدايتي مقدم، 1389: 98 به نقل از مرادي،1374: 5) به عبارت دیگر، گردشگري عبارت است از گذران اختياري مدتي از اوقات فراغت خود در مكاني غير از محل سكونت دائمي به قصد بهره برداري از لذت هاي گردشگري (صدرموسوي، 1386 : 130).
صنعت توريسم از دو جهت داراي اهميت است: اولاً موجب آشنايي مردم با ديگر فرهنگ ها، نژادها، اقوام، سرزمين ها، گويش ها و ... مي شود و ثانياً از نظر اقتصادي يكي از منابع مهم درآمد و ارز و نيز ايجاد اشتغال محسوب مي شود كه امروزه جنبه اقتصادي آن بيشتر مورد توجه قرار گرفت است(صيدايي، هدايتي مقدم، 1389: 100). جهانگردي يكي از مطمئن ترين، پاك ترين و ارزان ترين منابع كسب درآمد ارزي است(حسيني، 1386: 4). آگاهان اقتصادي معتقدند گردشگري بخشي از مجموعه عظيم اقتصاد است كه در حد بسيار زيادي با رگه هاي فرهنگي گره خورده است(صيدايي، هدايتي مقدم، 1389: 100). کشور ما ايران داراي فرهنگي بسيار متنوع و تاريخ کهني است و يکي از غني ترين کشورهاي جهان از حيث آثار باستاني در بيشترين دوره هاي تاريخي تمدن و فرهنگ بشر و حتي ما قبل تاريخ است. مي توان با برقراري رابطه بين فرهنگ و گردشگري اين گنجينه را به منبع خوبي براي جذب گردشگران داخلي و خارجي تبديل کرد زيرا فرهنگ ديرينه کشورمان از مولفه ها و عناصر متعددي تشکيل شده که از جمله آنها مي توان به زبان پارسي، آداب و رسوم و اعياد ملي، ادبيات و شخصيت هاي اسطوره اي، معماري ايراني، تنوع قومي و دين اسلام و اديان و مذاهب  مختلف اشاره کرد. اين تنوع و گوناگوني که در فرهنگ و تمدن کهن ايراني ديده مي شود را مي توان براي کشورمان به لحاظ گردشگري، با برنامه ريزي و مديريت صحيح تبديل به يک سرمايه ارزشمند و جاذبه کرد زيرا از نظر فرهنگي ايران از ظرفيت هاي گردشگري بالايي برخوردار است(شمس، اميني، 1388: 81).
ضرورت و اهميت موضوع:
با توجه به درصد بالاي بيكاري جوانان و ایجاد مشاغل جدید، لازم است با استفاده از تمامي امكانات و قابليت ها در جهت رفع محروميت، ايجاد اشتغال و كسب درآمد از راه هاي مختلف اقدام شود. از آنجائی که این رشته ورزشی بواسطه داشتن نقاط قوت بسیار زیاد در جذب گردشگران و همچنین تهدیداتی که برای ثبت جهانی آن وجود دارد پرداختن به همه جوانب آن الزامی و ضروری به نظر می رسد.
متدلوژي پژوهش
در اين مطالعه از روش کیفی و از نوع توصیفی براي ارزيابي ضرورت توسعه گردشگري ورزش چوگان و یا پولوتوریسم در کلان شهر اصفهان استفاده شده است. الگوي مفهومي مبناي روابط تئوريك ميان تعدادي از عوامل است كه در مورد مسأله گردشگری و توسعه یک ورزش دخیل هستند، با اهميت تشخيص داده شده است.
فرضيات پژوهش
براي پاسخ گويي به سئوال اصلي كه ضرورت توسعه صنعت پولوتوریسم در استان اصفهان چه می باشد؛ بر اساس پیش فرض های زير ارايه مي گردد:
1)    حمایت لازم از سوی مراكز تصميم گيري صنعت گردشگري استان اصفهان در توسعه یافتگی توریسم چوگان وجود دارد.
2)    بازاريابي و توسعه يافتگي صنعت گردشگري استان اصفهان در توسعه یافتگی توریسم چوگان موثر است.
3)    امكانات زيربنايي و خدمات گردشگري صنعت گردشگري در استان اصفهان وجود دارد.
مبانی نظری
اقتصادگردشگری

اصولاً توسعه اقتصادي در هر كشوري نيازمند سرمايه گذاري در بخش ها و فعاليت هاي مختلف اقتصادي آن كشور است و بدون سرمايه گذاري در طرح هاي زيربنايي و روبنايي، نمي توان انتظار گسترش اشتغال، توليد و رفاه اقتصادي را داشت (شاكري و سليمي،1385: 95). گردشگري امروز يكي از اقتصادي ترين فعاليت ها در چرخه ملي كشورها، به خصوص از جهت اشتغال و ارزآوري و رونق مناطق مختلف تلقي مي شود كه علاوه برآن داراي مزاياي ارتباطي، سياسي، فرهنگي تأثيرات بين الملل خاصي است. به همين دليل اغلب كشورهاي جهان كه داراي ميراث فرهنگي غني و نيز مناطق طبيعي هستند و از اين فعاليت به منزله ابزاري راهبردي در توسعه اقتصادي استفاده مي كنند(اسدي و همکاران،1389: 48).
براساس آخرین گزارش شورای جهانی سفر و گردشگری، ایران سال 2011 میلادی 30هزار میلیارد ریال درآمد از گردشگران خارجی به‌دست آورده و در همین زمان، گردشگران ایرانی 274هزار و 311میلیارد ریال در ایران خرج کرده‌اند(جام جم،1391). بر اساس گزارش مرکز آمار در سال 1390، مقصد اصلي سفرهاي داخلي به استان اصفهان در بهار و تابستان سال 1390 تعداد 2647019نفر بوده است. و برابر همین گزارش تعداد سفر و نفر شب اقامت سفرهاي انجام شده در دو فصل بهار و تابستان به این استان، 7581975نفر شب اقامت است.
اقتصاد ورزشی
اقتصاد ورزش به بکارگيري تئوري هاي اقتصادي براي تحليل فعاليت هاي ورزشي اطلاق مي شود يا به بيان دقيق تر اقتصاد ورزش به ارزيابي مسائل و الگوهاي تخصيص بهينه منابع در سه بخش عملکرد ورزش، توليدات ورزش و توسعه ورزش مي پردازد. صنعت ورزش به مجموعه فعاليت هاي مرتبط با توليد، مبادله و بازاريابي كالاها و خدمات ورزشي گفته مي شود كه در ارتقاي ارزش افزوده نقش دارد(جليلي كامجو، 1392: 29). تجارت ورزش و گردشگري صنعتی ترکیبی است و آنقدر سودآوري دارد که تمام کشورها، مناطق، دفاتر مسافرتی، سازمان هاي متولی ورزش و خود رشته هاي ورزشی نیز از آن سود می برند؛ به طوري که بابت هر روز برگزاري رقابت ها گاهی حدود400 میلیون دلار سود عاید کشور میزبان می شود (قيامي راد و همکاران،1387).
با توجه به نقش بسيار پررنگ و اثرگذار مقوله ورزش در تمامي ابعاد جامعه، در اقصى نقاط دنيا از آن به شكل هاى مختلف به عنوان ابزاري سودمند استفاده مي کنند؛ از جمله به نقش و ماهيت درآمدزا بودن آن می توان اشاره كرد. بديهي است با كمترين كنكاش و بررسى پيرامون نقش و پتانسيل ورزش در كشورهاي پيشرفته مي توان به منابع سرشار درآمدهاي ناشي از انواع فعاليت هاي مرتبط اين حوزه دست يافت. يكى از متداول ترين راه هاى كسب درآمد و پوشش دهى هزينه ها توسط باشگاه هاى ورزشى، كسب حامى و اسپانسرهاى مالى است. باشگاه ها با جذب حامى مالى، موقعيت هاى تبليغاتى ب هوجود آمده توسط خود را به شركت ها و تاجران بزرگ ارائه مى دهند تا در مقابل منبعى براى پوشش هزينه هاى خود فراهم سازند.( نيكخو، 1392: 108).
توریسم ورزشی
گردشگري اقسام گوناگونی دارد که گردشگري ورزشی یکی از آنهاست و در میان بخش هاي مختلف گردشگري، بیشترین رشد را داشته است(احسانی و همکاران، 1389). امروزه پيوند ميان دو صنعت بزرگ گردشگري و ورزش نوع جديدي از گردشگري را ايجاد نموده كه بسيار مورد علاقه و استفاده ي مردم دنيا واقع شده است(خدیوی جوانقلعه وهمکاران،1392: 38). ورزش نيز از ملزومات زندگي معاصر بوده(رجايي مدرس،1385) و به عنوان بزرگ ترين پديده ي اجتماعي جهان شناخته شده است از طرفي يكي از انواع گردشگري كه امروزه بسيار مورد علاقه و استفاده ي مردم دنيا واقع شده است،‌ گردشگري ورزشي است(خدیوی جوانقلعه و همکاران،1392: 39 به نقل از اصفهاني،1387).  گردشگري ورزشی همانند گردشگري عام داراي تعاریف مختلفی از دیدگاه صاحب نظران مختلف است.
گردشگري ورزشي عبارت است از، سفري نشاط آور كه افراد را با انگيزه شركت در فعاليت هاي فيزيكي و يا لذت از جاذبه هاي ورزشي، تشويق به سفر و دوري موقت از محل سكونت خود مي كند(جردن، 2005). گردشگری شامل فعالیت های افراد از جمله مسافرت به مکان هایی خارج از محیط معمول زندگی شان و ماندن در آن جا برای کمتر از یک سال به منظور تفریح، تجارت و هدف های دیگر می شود(World Travel & Tourism Council (WTTC), 2002). گردشگري ورزشي سه رفتار عمده را در بر مي گيرد: شركت كردن (گردشگري ورزشي فعال)، تماشا كردن (گردشگري ورزشي رويداد يا غير فعال) و بازديد كردن از جذابيت هاي مشهور مربوط به ورزش مثل بازديد از شخصيت هاي ورزشي، موزه هاي ورزشي، ورزشگاه هاي مهم و غيره (گردشگري خاطرات ورزشي) (اسدي و همکاران،1389: 49 به نقل از  گيبسون، 2005). دو نوع توريسم وابسته به ورزش وجود دارد: اولي ورزش را به منظور توسعه فوايد توريستي آنها استفاده مي كنند و دومي كه خود به خود در نتيجه فعاليت ورزشي پديدار مي شودDimitri, Norbert, 2007)).
تنگناهای توریسم ورزشی ایران: به طور کلی عمده ترین تنگناهای توریسم ورزشی کشور را می توان بصورت؛کمبود مدیران متخصص در امر توریسم ورزش،عدم شناخت کامل پدیده های جذاب گردشگری ورزشی و شناسایی آنها به اکوتوریست ها، عدم سهولت در تهیه ویزا و روادید برای ورود خارجیان، عدم ارائه خدمات مناسب از سوی هتل ها و مراکز اقامتی، نداشتن دسترسی مناسب به امکانات بهداشتی، کمبود یا نقص بانک اطلاعاتی مناسب، نداشتن تبلیغات مناسب از سوی رسانه های جمعی، عدم درک ارزش واقعی منابع گردشگری ورزشی کشور توسط مردم، تمرکزگرایی شدید در برنامه ریزی های توسعه گردشگری ورزشی، عدم توانایی در برگزاری تورنمت های بزرگ ورزشی، عدم استفاده از نیروهای داوطلب به منظور هدایت و راهنمایی گردشگران خارجی نمود(حبیبی دهنه سیری و همکاران، 1391).
توانمندی کلان شهراصفهان
شهر اصفها ن با طول جغرافیایی51 درجه و 39دقیقه و 40 ثانیه شرقی و عرض جغرافیایی32 درجه و 38دقیقه و 30 ثانیه شمالی بعد از تهران و مشهد سومین شهر بزرگ ایران است. شهر اصفهان با داشتن گوناگوني و تنوع آب و هوا در فصل هاي مختلف سال، در كنار آثار زيبا و كم نظير مذهبي و باستاني، هنرهاي ظريف و بافت منحصر به فرد خود يكي از پرجاذبه ترين مكان هاي گردشگري به حساب مي آید.
شهرهاي تاریخی جهان بعضاً به واسطه زمینه هاي تاریخی فرهنگی مشترکی که دارند، سعی در حفظ و حراست از آنها داشته و در این راستا نسبت به ایجاد یک رابطه غیرمتمرکز از طریق انعقاد قراردادي موسوم به خواهرخواندگی اقدام نموده و سعی می کنند با اعزام گروه هاي کارشناسی از تجربیات یکدیگر استفاده نمایند.
شهر اصفهان نیز به عنوان اولین قدم در این زمینه با شهر تاریخی شیان از جمهوري خلق چین رابطه خواهرخواندگی برقرار و پس از آن یادداشت تفاهم دیگري با شهر کوالالامپور در کشور مالزي منعقد نمود. بر اساس قرارداد خواهر خواندگی این شهرها در زمینه هاي مختلف فرهنگی، اجتماعی، عمرانی و ... با یکدیگر همکاري می کنند. شهر اصفهان نیز تاکنون پذیراي هیات هاي زیادي از شهرهاي خواهرخواندهاش بوده است، که حاصل این دیدارها تحولات به وجود آمده در این شهر تاریخی است. هم اکنون اصفهان با 7 شهر دیگر قرارداد خواهرخواندگی دارد، که عبارتند از: بارسلونا- اسپانیا، فلورانس- ایتالیا، سن پیترزبورگ - روسیه، یاش- رومانی، کوالالامپور- مالزي، فرایبورگ- آلمان، ایروان - ارمنستان، هاوانا - کوبا، کویت- کویت، شیان- چین و لاهور- پاکستان. بر اساس قرارداد خواهرخواندگی که در زمینه هاي مختلف فرهنگی،اجتماعی، عمرانی و سایر موارد مرتبط، منعقد می شود، شهرهاي مذکور پذیراي هیئت هاي زیادي بوده اند(کیانی، بهبودي، 1389). برخی از این شهرها در توسعه پولوتوریسم در استان اصفهان می توانند بسیار موثر و کمک کننده باشند.
نتايج پژوهش رنجبريان و همکاران در سال 1392 نشان می دهد؛ شش انگيزه سفر براي گردشگران خارجي سفر کرده به شهر اصفهان شامل؛ انگيزه فرهنگي، انگيزه ناشي از اجبار، انگيزه خريد، انگيزه ماجراجويي، انگيزه بهداشتي و انگيزه استراحت می باشد(رنجبريان و همکاران، 1392: 21). فاصله بين وضع موجود در جذب گردشگران خارجي در استان اصفهان در مقايسه با آنچه كه به عنوان وضع مطلوب بايد باشد بسيار زياد است(کاظمی و همکاران، 1389: 93).
توسعه صنعت توريسم ورزشي در استان در سایه تدوين برنامه ريزي جامع با شناسايي همه حوزه ها و توانمندی های توريسم ورزشي، با بهره گيري از توانمندي هاي نيروي انساني بومي، برقراري ارتباط مستمر با شهرها و كشورهاي همسايه جهت انجام رويدادها، مسابقات و ... ، توسعه و رونق ورزش هاي سوارکاری، ايجاد نگرش هاي اقتصادي مبتني بر آينده دور جهت ثبات و رونق بازار، توجه به لزوم رقابت با رقباي منطقه اي و بين المللي با تدوين برنامه هاي بلندمدت.
ورزش چوگان
بازي چوگان يکي از قديمي ترين ورزش هاي گروهي و ميداني است که حداقل از دوره هخامنشي تا پايان دوره صفوي در شهرهاي ايران برگزار مي شد و از ورزش هاي پرطرفدار بوده است. مدارک تاريخي نشان مي دهد اين بازي در ايران سازمان منظمي داشته و گروه بسياري در تدارک آن کوشيده اند(فاضلي و رياضي،1389: 85). بازي چوگان، که پيدايش آن را به گذشته هاي دور تاريخ ايران نسبت مي دهند، در دوره اسلامي، نخست به اراده هارون الرشيد در دربار خلافت بغداد مرسوم شد. اين ورزش و بازي،که همواره بين ايرانيان هواخواهان بسيار داشت، به روزگار غزنويان و سلجوقيان، که با سوارکاري و اسب مأنوس بودند، همچنان مورد توجهِ تمام بود. در تاريخ سلاطين و ملوک مصر و شام، در قرن هاي هفتم و هشتم نيز، از برگزاري باشکوه اين بازي، در ميدان هايي که به همين منظور جزو مجموعه ساختمان قصرها و قلعه ها احداث مي شد، به دفعات ياد شده است(متحدين، 1376: 73) .
امروزه همه كشورهاي حهان، تیم هاي چوگان باز نيرومند دارند. آرژانتين با هزاران چوگان باز، آن را ورزش ملي و حتي منبع درآمدهاي اقتصادي كرده و اسب هاي گران بها چوگان به سراسر جهان صادر مي كند. پس از آرژانتين، آمريكا و انگليس قهرماني جهاني دارند. هندوستان خود را زيستگاه چوگان مي پندارند، پاكستان چوب خيزران و گوي چوگان به جهانيان مي فروشد، برخي از كشورهايي كه چوگان (يا صولجان) را از فرهنگ كهن ايراني به ارث برده اند، عليرغم آفتاب سوزنده و گرماي جانكاه، زمين هاي چمن و حتي سالن هاي سرپوشيده كولرار براي اين بازي ساخته اند(آذرنوش، 1377).

توریسم چوگان
توریسم چوگان یا پولوتوریسم جایگاه و اهمیت ویژه ای در جهان دارد و تاکنون کشورهای دارنده دانش فنی این رشته ورزشی با ارائه برنامه ها و مراسم هیجان انگیز متعدد و ارائه بسته های توریستی برای گردشگران دوستدار این ورزش در این زمینه تلاش های موفقی داشته اند. لذا با توجه به اهميت توريسم ورزشي در ايران، نویسنده به دنبال جایگاه ورزش چوگان در میزان گردشگری ورزشی و توانمندی آن در توسعه این صنعت می باشد.
توانمندی اصفهان در ورزش چوگان:
آثارتاریخی ورزش چوگان: شناسايي و معرفي ابعاد جديد گردشگري براي جذب سليقه هاي مختلف گردشگران خارجي از الزامات است (كاظمي، همکاران،1389: 108). استان اصفهان به عنوان يكي از قطب هاي مهم گردشگري كشور از بستر و پتانسيل هاي متنوع و گسترده گردشگري برخوردار است و شهر اصفهان به عنوان مركزاستان به عنوان يكي از پرجاذبه ترين شهرهاي گردشگري نزد مردم ايران و مردم جهان مطرح است تا جائي كه آن را به عنوان يكي از هفت شهر گردشگري جهان به حساب مي آورند. اين شهر خصوصاً براي گردشگران خارجي بسيار با اهميت است و هر گردشگر خارجي كه از ايران ديدن مي كند اصفهان را مكان مناسب گردشگري بحساب مي آورد(كاظمي، همکاران،1389: 97).
میدان نقش جهان اصفهان، یکی از زیباترین میادین جهان به طول تقریبی 507 و عرض 158 متر است که همانند زنجیری چهار اثر تاریخی بی نظیر دنیا به هم پیوند داده است: مسجد شیخ لطف الله، مسجد امام،  سر درب بازار قیصریه و کاخ عالی قاپو در دوره صفویه، اسب ها در میدان نقش جهان می تاختند و سوارکاران با چوب های چوگان، بازی زیبایی را پدید می آورند. می گویند شاه عباس بر ایوان عالی قاپو می نشسته و این بازی را تماشا می کرده است. از آن تاریخ تا امروز میدان نقش جهان، نقش های متعددی را ایفا کرده و امروز به بوستانی در فضای شهری بدل شده است.
امروز نیز میدان نقش جهان اصفهان یكی از گردشگاه های مهم اصفهان است كه سیاحان و گردشگران خارجی و مسافران ایرانی با شوق از آن دیدن می كنند. برگزاری مسابقه نمادين چوگان در ميدان نقش جهان اصفهان به مناسبت های مختلف گام بسیار مهمی در جهت افزایش گردشگری داخلی و خارجی می تواند باشد.
ایجاد زیرساخت های ورزش چوگان: اصفهان با داشتن شرکت ها و کارخانه های پردرآمد از مزیت نسبی توسعه ورزش چوگان بهره مند است. شرکت های سهامی ذوب آهن اصفهان و گروه صنعتی سپاهان می توانند به عنوان حمایت کننده های مالی بزرگ در استان در بخش توسعه زیرساخت های ورزش چوگان نقش بسیار ارزشمند و مهمی ایفا کنند. همچینین شهرداری اصفهان از بخش بودجه فرهنگی شهرداری نیز می تواند در ایجاد زیرساخت ها، کمک بسیار شایانی به این رشته ورزشی بنماید.
صنایع دستی: صنایع دستی ایران، به عنوان صنعتی مستقل و بومی، شاخص ترین هنر کاربردی ایران و یکی از سه قطب برتر صنایع دستی جهان، ریشه های عمیق و استوار در فرهنگ غنی و بارور ایران اسلامی داشته است. صنایع دستی یکی از عوامل توسعه گردشگری هر منطقه ایی به شمار می آید. استان اصفهان با داشتن صنایع دستی متنوع از قبیل؛ خاتم‌کاری، میناکاری، گچبری، گره چینی، قلمدان سازی، کاشی‌کاری، مسگری، منبت‌کاری، سفالگری، قلمزنی، مینیاتور، قالی بافی، زری و مخمل بافی، قلمکاری و ... می تواند با ساخت انواع وسایل با شکل و فرم های مرتبط با رویدادهای ورزش چوگان در ایجاد تحویلی عظیم در این رشته ورزشی اثرگذار باشد.
نقش دولت در گردشگری
یکی از اساسی ترین فعالیت دولت ها، طراحی و تدوین خط مشی های عمومی است. صاحب نظران نقش های مختلفی را برای دولت ها در نظر گرفته اند( دانایی فرد و همکاران،1391: 7 به نقل از هیوز، 1386: 85). از آنجائی که گردشگري به عنوان يكي از بزرگترين و متنوع ترين صنايع دنيا مطرح مي باشد و رشد سريع آن تغييرات اجتماعي، اقتصادي و محيطي فراواني را به دنبال داشته است. از نظر اقتصادي، گردشگري بيشترين عايدي را بوجود می آورد، دريافتي هاي ارزي حاصل از گردشگري خارجی بيشتر از محصولات نفتي، خودرو و تجهيزات ارتباطي تأمين مي شود. گردشگري نقش مهمي در ترغيب سرمايه گذاري در زيرساخت ها، ايجاد درآمد براي دولت و اشتغال زايي مستقيم و غيرمستقيم در سراسر دنيا دارد(تقوي، قلي پور سليماني، 1388: 159). عدم وجود زیرساخت های مناسب در ورزش چوگان، جذب صنعت گردشگری به این رشته ورزشی می تواند محرک مناسبی برای جذب سرمایه گذاران باشد.
نتایج تحقیق قیامی راد و محرم زاده در سال 1386 در مورد بررسی تطبیقی نقش عوامل مؤثر بر توسعۀ گردشگری ورزشی از دیدگاه مدیران و دست اندرکاران ورزش کشور ایران و استرالیا نشان داد، یکی از مهم ترین دلایل موفقیت کشور استرالیا در جلب گردشگران ورزشی به رویدادهای ورزشی برگزارشده در این کشور، همکاری دقیق و برنامه ریزی شدۀ سازمان های متولی گردشگری، و سازمان های متولی ورزش این کشور وابسته است(قیامی راد، محرم زاده،1387). دولت محلی و استانی  بخصوص شهرداری کلان شهر اصفهان با ایجاد زیرساخت های اولیه و راه اندازی بستر مناسب برای ورزش چوگان و برگزاری رویدادهای ورزشی این رشته هم در قالب رویدادهای نمادین و همچنین در حوزه برنامه های ورزشی سالیانه می تواند در شناساندن این صنعت مهم به سرمایه گذاران داخلی و خارجی کمک شایانی به بسط و توسعه چوگان بنماید.
نتیجه گیری و پیشنهادات
آمار نشان دهنده سهم بسيار اندك ايران از درآمد جهاني گردشگري به رغم جاذبه هاي بسيار بالاي آن است و شواهد نشان مي دهد كه گردشگري ما هنوز نتوانسته سهم بازار شايسته خود را به دست آورد و اين امر نَه به دليل فقدان جاذبه هاي طبيعي يا آثار باستاني و يا شرايط آب و هوايي است. بلكه صرفاً محصول بينش مديريت و نرم افزار موجود در اين صنعت است(صمديان و همکاران، 1388: 106). با توجه به محدودیت هایی که در کشور ما در ارتباط با گردشگری وجود دارد، موضوع گردشگری ورزشی به لحاظ فرهنگی و ارزشی شرایط مطلوب تر و مناسب تری را ایجاد می کند(قيامي راد و  همکاران،1387: 52). استان اصفهان به عنوان يکي از زيباترين و پر جاذبه ترين استان هاي ايران با وجود دارا بودن ظرفيت بالا براي جذب گردشگر، سعي در رسيدن به اهداف توسعه پايدار گردشگري با برنامه ريزي هاي علمي را دارد.
تبليغات به عنوان مهمترين ابزار موفقيت سازمان هاست. امروزه در صنعت گردشگري بايد از تبليغات به عنوان مهمترين ابزار به صورت حرفه اي استفاده كرد، زيرا موفقيت تبليغ در ارايه ارزش هاي فرهنگي و گردشگري هر كشور مبتني بر درك صحيح و حرفه اي از تبليغات و ارزش هاي آن است. يكي از اركان مهم تبليغات رسانه هاي تبليغاتي است كه در ميزان تاثير تبليغات بر مخاطب از اهميت ويژه اي برخوردار است و استفاده درست از آن باعث افزايش تاثير پيام مي شود. براي موفقيت در تبليغات گردشگري بين المللی به علت پراكندگي مخاطبان در سرتاسر جهان رسانه هاي تبليغات از اهميت خاصي برخوردار است و انتخاب صحيح آنها در موفقيت تبليغات جهانگردي نقش مهمي دارد. در حوزه شهر اصفهان براي جذب گردشگران بين المللي تاثيرگذار نبوده است و مي توان از پنج ابزار كتاب راهنما، تبليغات اينترنتي، تلويزيون، بروشور و روزنامه استفاده كرد(ابراهیمی، 1389: 139).
توجه مسئولین استان برابر رهنمود مقام معظم رهبری که ورزش چوگان جزء فرهنگ ایران است و مال ایران می باشد، با ایجاد بستر لازم برای توسعه آن می تواند در جذب گردشگران جدید و همچنین ترغیب گردشگران و آشنا نمودن آنها با جایگاه تاریخی این ورزش در ایران می تواند قدم بسیار بزرگی در توسعه ورزش چوگان بردارد. همچنین وجود شرکت ها و سازمان های خصوصی و دولتی در استان می توانند به عنوان بخشی از تخفیف مالیاتی در توسعه این رشته ورزشی به عنوان یک فرهنگ و هویت بسیار اثرگذار باشند.
سپاسگزاري
بدینوسیله از راهنمای و کمک ریاست محترم فدراسیون چوگان جمهوری اسلامی ایران و دبیر محترم و سایر عزیزانی که در تهیه این مقاله مرا کمک و یاری نمودند صمیمانه تشکر می کنم.
مرجع‌ها

1.    آذرنوش، آذرتاش.(1377). چوگان، باستاني ترين و پرشورترين ورزش ايراني، روزنامه همشهري.
2.    ابراهيمي، عبدالحميد. قادري، اسماعيل. قائدرحمتي، صفر. اكبري، رضا.(1389). بررسي تاثير تبليغات بر جذب گردشگران نمونه: گردشگران بين المللي شهر اصفهان، جغرافيا و توسعه، شماره 17،صص 139-156.
3.    احسانی، محمد؛ هنرور، افشار؛ افتخاري، رکن الدین؛ هنري، حبیب؛ جردن، فیونا.(1389). تعیین عوامل مهم در کیفیت بسته هاي گردشگري ورزش در کشور، نشریه مدیریت ورزشی حرکت، شماره4.
4.    اسدي، حسن. پورنقي، امين. اصفهاني، نوشين. زيتونلي، حميد.(1389). مطالعه ابعاد مختلف امنيت در گردشگري ورزشي ايران، فصلنامه مطالعات گردشگري، شماره13، صص 48- 63.
5.    اصفهاني، ‌نوشين (1387). تحليل عوامل مؤثر بر جهانگردي ورزشي ايران ارائه ي مدل برنامه ريزي استراتژيك. رساله دكتري. دانشگاه تربيت مدرس تهران.
6.    تقوي، مهدي. قلي پور سليماني، علي.(1388). عوامل مؤثر بر رشد صنعت گردشگري ايران، پژوهشنامه اقتصادي، سال نهم، شماره سوم، صص 157-172.
7.    جليلي كامجو، سيدپرويز.(1392). سهم ورزش در اقتصاد، روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 2948، ص29.
8.    حبیبی دهنه سیری، زینب. جفره، بهروز. حبیبی، زهرا. حبیبی، زهره. تماری، کریم.(1391). ارائه خدمات گردشگری با گرایش توسعه ورزش و تفریح در افراد دچار آسیب نخاعی، سومین  کنفرانس اینترنتی  با عنوان  ورزش و آسیب نخاعی، مرکز ضایعات نخاعی جانبازان،انجمن معلولین ضایعات نخاعی استان تهران ،فدراسیون ورزش های جانبازان و معلولین.
9.    حسيني، نگار.(1386). امنيت پايدار ثمره توسعه گردشگري است، روزنامه سرمايه.
10.    خدیوی جوانقلعه، خدیجه. تارم، علی. نادرپور، مهدی. (1392). نقش جهانگردی ورزشی بر رشد اقتصادی، کنفرانس ملی اقتصاد و ورزش، تهران، مرکز همایش های بین المللی صداوسیما، صص 38- 47.
11.     دانایی فرد، حسن. جاوید، سیدداریوش. فانی، علی اصغر.(1391). ارتقای ظرفیت گردشگری جمهوری اسلامی ایران: تحلیلی بر ابزارهای خط مشیگذاری ملی گردشگری، فصلنامه علمی  پژوهشی مطالعات مدیریت گردشگری، سال هفتم، شماره 19، صص 1-24.
12.    رنجبريان، بهرام. غفاري، محمد. امامي، عليرضا.(1392). شناسايي و تجزيه و تحليل انگيزه هاي گردشگران خارجي جهت سفر به شهر اصفهان، مطالعات و پژوهش هاي شهري منطقه اي، سال پنجم، شماره هفدهم، صص 21-36.
13.    شاكري، عباس. سليمي، فريدون.(1385). عوامل موثر بر جذب سرمايه گذاري در منطقه آزاد چابهار و اولويت بندي آنها با استفاده از تكنيك رياضي AHP، پژوهشنامه اقتصادي، سال ششم، شماره پیاپی20، صص 95- 129.
14.    شمس، مجيد. اميني، نصيره.(1388). ارزيابي شاخص فرهنگ ايراني و تاثير آن در توسعه گردشگري، نگرش هاي نو در جغرافياي انساني (جعرافياي انساني)، سال اول، شماره چهارم، صص 81-93.
15.    صدر موسوي، جواد. (1386). ارزيابي وضعيت تسهيلات گردشگري استان آذربايجان شرقي از ديدگاه گردشگران، پژوهش هاي جغرافيايي، شماره61،  انتشارات دانشگاه تهران.
16.    صمديان، ابوالفضل. حسيني، سيدحسن. رئوف آوا، ميرگانه نگينه.(1388). نقش آموزش بر توسعه زيرساخت ها درصنعت توريسم ايران، فصلنامه علمي پژوهشي جغرافياي انساني، سال اول، شماره چهارم، صص 105- 118.
17.    صيدايي، سيداسكندر. هدايتي مقدم، زهرا.(1389). نقش امنيت در توسعه گردشگري، فصلنامه تخصصي علوم اجتماعي دانشگاه آزاد اسلامي- واحد شوشتر، سال چهارم، شماره هشتم، صص 97- 110.
18.    فاضلي، مهتاب. رياضي، محمدرضا (1389)؛ تبيين ويژگي هاي نگاره هاي مثنوي«گوي و چوگان»، فصلنامه علمي - پژوهشی نگره ، شماره 15 ، صص 83- 93.
19.    قيامي راد، امير. محرم زاده، مهرداد. حسين پور، باقر.(1387). رابطه ديدگاه مديران ورزشي و مديران گردشگري کشور و عوامل گردشگري ورزشي در ايران، فصلنامه المپیک، سال شانزدهم، شماره2(پیاپی42)، صص 51-61.
20.    قیامی راد، امیر. محرم زاده، مهرداد.(1387). بررسی تطبیقی نقش عوامل مؤثر بر توسعۀ گردشگری ورزشی از دیدگاه مدیران و دست اندرکاران ورزش کشور ایران و استرالیا، نشریۀ حرکت، شماره35، صص 99-116.
21.    کیانی، اکبر. بهبودي، نغمه.(1389). بررسی و سنجش ویژگی هاي گردشگري کلانشهرهاي استانبول و اصفهان، مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام، زاهدان، ایران.
22.    كاظمي، علي. صنايعي، علي. رنجبريان، بهرام. آذربايجاني، كريم.(1389). شناسايي مزيت هاي رقابتي در صنعت گردشگري به منظور جذب گردشگران خارجي مورد مطالعه استان اصفهان، مطالعات و پژوهش هاي شهري منطقه اي، سال دوم، شماره پنجم، صص 93-110.
23.    متحدين، ژاله(1376)؛ چوگان در تاريخ ابن بي بي، نامه فرهنگستان، شماره12، صص 73- 80.
24.    مرادي، مريم.(1385).  مديريت گردشگري اصول، مباني و مفاهيم كاربردي، انتشارات آستان قدس رضوي، چاپ اول، صص 13-20.
25.    مولادوست،  کیومرث .(1392). ورزش چوگان و اهمیت آن در گردشگری، دومین همایش ملی گردشگری و طبیعت گردی ایران زمین، دانشکده فنی و حرفه ایی مفتح همدان.
26.    نيكخو، بهمن.(1392). راه هاي ايجاد درآمد در ورزش، ماهنامه بازار و سرمايه ، شماره 39، ص 108.
27.    Dimitri Tassiopoulosa, and Norbert Haydamb,(2007).” Golf tourists in South Africa: A demand-side study of a niche market in sports Tourism”. Tourism Management. Volume. 29, Issue 5, PP: 870-882.
28.     Gibson, H.J.(2005) the wide world of sport tourism. Parks & Recreation, Vol. 33 Issue 9, 108, p, 7.