علی نیکویی  -- * دانشجوی دکتری تاریخ روابط بین‌الملل

: چوگان دیرگاهی است در سرزمین ایران برپاست؛ راه به بی‌راهه نمی‌رویم اگر بگوییم چوگان برای ایران است؛ بیاییم چوگان را کنکاش کنیم در گذر تمدن چندهزار ساله‌امان.

در تورق صفحات ضخیم تاریخ پرفراز و نشیب این سرزمین دیرگاهی است چوگان در ادبیات و تلمیحات عارفانه و عاشقانه‌ی این مردمان خانه کرده‌است.

« خُسروا گوی فلک در خَم چوگان تو باد     ساحَت کون و مکان عَرصه‌ی میدان تو باد»

در این مقال بر آن نیستیم جایگاه چوگان را در ادبیات غنی پارسی بررسی کنیم؛ آمده‌ایم هرچند کوتاه رگه‌های چوگان را از امروز تا دیروز تاریخی‌مان در بستر زمان بیابیم.  بنا به شهادت تاریخ اولین قومی که اسب را رام کرد و خود را بر گُرده‌ی آن نشاند، آریاییان بودند که این حیوان  را وارد کار و زار و جنگ نمودند و اُلگوی دیگر اقوام شدند؛ پس خاستگاه اقوام آریایی ایران شد که خود از دو جز (ایر) به معنی آریایی و(آن)پسوند مکان و معنی ترکیبی آن یعنی سرزمین آریایی است.